.png)
Al ruim dertig jaar is het door Bart Vos ontworpen Maupertuus de trotse thuisbasis van VOS design. Vastgoedontwikkelaar MWPO gaat het pand het komende jaar toekomstbestendig maken. Het gebouw wordt Paris Proof gemaakt, krijgt nieuwe kantoren en een mooi restaurant. Ook de winkel van VOS design krijgt een flinke opknapbeurt. “We gaan de mooiste meubelzaak van Europa maken”, zegt Bart enthousiast.
Maupertuus ontstond eind jaren negentig uit een “spontane” gedachte van zijn vader, Henk Vos. “Ik weet bijna zeker dat hij het niet eens met mijn moeder had besproken.” Voor het ontwerp koos hij zijn zoon. “Hij had het vertrouwen dat ik het kon. Achteraf is dat misschien niet zo opmerkelijk, maar toen wel.” Het werd het eerste gebouw dat Bart ontwierp: “We hadden totaal geen notie van wat we aan het bouwen waren.”
Een groot deel van het ontwerp is ontstaan in Japan, waar Bart na zijn studiejaren driekwart jaar ervaring opdeed. Die Aziatische invloeden – denk aan de Japanse architecten Toyo Ito en Tadao Ando – zijn in Maupertuus goed terug te zien. In de technische architectuur, de zichtbare materialen en de aandacht voor detaillering.
Het ontwerp- en bouwproces zou uiteindelijk vijf jaar duren. “We zijn gewoon begonnen en hebben heel veel sessies en discussies met het gezin gehad. Wat moet er allemaal in komen? Waar is de balie? Hoe loop je door zo’n gebouw?” Het leidde tot een pand zonder verlaagde plafonds, mét Korinthische zuilen, een metershoge schacht voor de luchtbehandeling en voortdurend nieuwe verrassingen.
“Ik wilde een puur gebouw, zonder make-up. Hoe ziet zo’n buis eruit? En hoe lopen de sprinklers, kabelgoten en luchtbehandeling?” Iedere installatie – elektriciteit, licht, luchtbehandeling – kreeg een eigen zone. “Daar heb ik geleerd om heel goed na te denken over detaillering.”
Gesitueerd aan de entree van Groningen moest Maupertuus aan de westkant een duidelijke kop krijgen en een staart aan de oostkant. De ronde dakvorm met houten spanten vormde de zolderconstructie aan de noordzijde. Het bouwvolume aan de zuidzijde zou de Stadjershal netjes afschermen. De ruwe materialen bleven bewust zichtbaar. Form follows function, maar dan met ruimte voor eigenzinnigheid.
“We wilden een pand dat meerdere gezichten had. Een bezoeker moest van de ene in de andere verrassing terechtkomen.” Die verrassingen werden volgens Bart “spontaan door het gebouw gestrooid”. De Korinthische zuilen, art-nouveaupuien, Javaanse vloeren en de toeter die uit de gevel steekt. Veel van die eigenheden werden nog tijdens de bouw zelf toegevoegd.
Het werk van de wereldberoemde lichtontwerper Ingo Maurer ontstond ook later. Henk Vos was groot bewonderaar en vroeg hem een installatie te maken voor de westgevel. Want tijdens een rondleiding vond Maurer dat daar nog iets ontbrak: “Nicht toll.” De oplossing werd een mensfiguur met een lamp, stoel en stof: verwijzingen naar wat binnen gebeurde. De installatie draait mee met de wind.
De uitgesproken architectuur had ook een praktische keerzijde. Het eerste plan werd twee keer zo duur als begroot. Constructeur Otto Wassenaar ontwikkelde daarom een slimmere bouwmethode met prefab-elementen. “Dat is onze redding geweest.”
Bart besloot de prefab-structuur van de wanden niet te verbergen, zoals in de tijd gewoon was. De ruwe zijde werd naar buiten toe doorgezet. “Daar is toen flink op gescholden, bijvoorbeeld door de pui-leverancier die dacht dat het nog niet af was terwijl die zou beginnen. Het heeft uiteindelijk hele mooie dingen gebracht.”
Bijna dertig jaar later kijkt Bart trots naar de revitalisatie van het gebouw. Die met het volste vertrouwen uit handen werd gegeven aan architectenbureau De Zwarte Hond. “Soms is het juist goed om iemand anders ernaar te laten kijken.” Neem het voormalige magazijn dat een nieuw leven krijgt, de komst van horeca en de toevoegingen aan de kop en achterkant van het gebouw. “Het pand is in zijn waarde gelaten, zonder rare capriolen uit te halen.”
Maupertuus is niet het werk van één ontwerper geweest, benadrukt Bart. “Leuk dat het van mijn hand is, maar zonder de constructeur stond dit gebouw hier niet. We hebben dit met veel meer mensen gedaan.” Dat het gebouw nu opnieuw kan ontstaan en ruimte biedt aan ondernemers met dezelfde gedrevenheid, past precies bij het oorspronkelijke idee.
Ook VOS Design zelf beweegt mee. “Retail betekent dat je constant on the move bent. Wat we 35 jaar geleden deden, was toen nodig. Nu moet je weer durven om een volgende stap te nemen.” De winkel gaat met minder oppervlakte, nog steeds 2.500 m², toch ruimer aanvoelen. Met een nieuw wandontwerp komt de design store meer dan ooit tot leven. “Bezoekers wandelen straks als het ware door een labyrint van verrassingen.”
Zo moet Maupertuus ook de komende decennia de plek worden waar mensen vol verwachting binnenkomen. Om mooie dingen te zien, goed geholpen te worden, goed te eten en kwaliteit te ervaren. “Ik hoop op wauw.”
